Odbudowa Ukrainy po URC 2026: jak polska firma może wejść w projekty
Odbudowa Ukrainy to dla polskich firm jedna z największych szans biznesowych w regionie – ale wymaga znajomości ukraińskich zasad zamówień, finansowania i ryzyk wojennych. Poniżej: co przyniosła konferencja URC 2026, skąd pochodzą pieniądze, jakimi drogami można wejść w projekty i co przygotować od strony prawnej.
Co przyniosła konferencja URC 2026 w Gdańsku?
Piąta konferencja Ukraine Recovery Conference odbyła się 25–26 czerwca 2026 r. w Gdańsku – po raz pierwszy w Polsce. Podczas URC 2026 ogłoszono zawarcie ponad 160 umów o wartości przekraczającej 10 mld EUR – głównie kredytów, gwarancji, inwestycji i grantów, a nie środków „do ręki” (CSIS, 2026). Według polskiego Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej łącznie podpisano około 200 umów, porozumień i deklaracji, w tym blisko 180 kontraktów o wartości około 10 mld EUR. PGE, ORLEN, Enea i Tauron podpisały list intencyjny o koordynacji wsparcia dla ukraińskiej energetyki (MAP, 2026).
Główne kierunki odbudowy w 2026 r.:
- energetyka – odbudowa i rozproszenie systemu, odnawialne źródła energii;
- mieszkalnictwo i infrastruktura komunalna – Grupa EBI ogłosiła pakiet finansowania o wartości ponad 470 mln EUR, obejmujący kredyty, granty UE, gwarancje i inwestycje (m.in. mieszkalnictwo socjalne, drogi i mosty, sektor wodny, kredytowanie MŚP przez ukraińskie banki); możliwość udziału polskich firm zależy od warunków konkretnego instrumentu i projektu;
- projekty obronne i podwójnego zastosowania, traktowane jako część odbudowy (zamówienia obronne podlegają jednak odrębnym zasadom);
- sektor prywatny – środki publiczne mają zmniejszać ryzyko prywatnych inwestycji (gwarancje, ubezpieczenia ryzyka politycznego, partnerstwo publiczno-prywatne).
Skąd pochodzą pieniądze na odbudowę?
| Źródło | Co finansuje | Znaczenie dla polskiej firmy |
|---|---|---|
| UE – Ukraine Facility i Ukraine Investment Framework | kredyty, gwarancje i granty dla projektów publicznych i prywatnych | przetargi i kredyty w projektach z gwarancją UE |
| BGK – projekty ramowe w ramach UIF | łącznie ok. 220 mln EUR: ok. 200 mln EUR dla sektora prywatnego (energetyka, transport, budownictwo) i 20 mln EUR na infrastrukturę społeczności lokalnych (inVenture, 04.2026) | finansowanie inwestycji prywatnych i publicznych związanych z Ukrainą |
| BGK – gwarancja UE w ramach Ukraine Facility (II filar – UIF) | gwarancja UE 175 mln EUR; z dodatkowymi 20 mln EUR z instrumentu współpracy rozwojowej BGK może zapewnić finansowanie inwestycyjne o wartości 195 mln EUR; kredyty 5–50 mln EUR, do 15 lat, karencja do 2 lat, wkład własny 25% | projekty podmiotów prowadzących działalność na Ukrainie, w tym oddziałów polskich firm i spółek celowych |
| BGK – „Pożyczka na udział w odbudowie Ukrainy” | budżet 250 mln zł; do 10 mln zł; standardowo 2% (1,75% przy udokumentowanej współpracy z ukraińskimi kontrahentami, 1% dla wybranych firm medycznych); do 10 lat (do 144 miesięcy dla niektórych inwestycji infrastrukturalnych), karencja do 12 miesięcy (prawo.pl) | w lutym 2026 r. – 132 wnioski i 32 umowy na ponad 103 mln zł; dostępność środków i aktualne warunki trzeba potwierdzić u partnerów finansujących BGK |
| Międzynarodowe banki rozwoju (EBOR, EBI, Bank Światowy) | infrastruktura, energetyka, sektor komunalny | przetargi według własnych zasad zamówień tych banków |
| KUKE, MIGA, DFC, ukraińska Agencja Kredytów Eksportowych | ubezpieczenie inwestycji i eksportu od ryzyk politycznych, w tym wojennych; KUKE i MIGA zrealizowały wspólne ubezpieczenie polskiej inwestycji na Ukrainie | różne programy mają różne warunki, kwalifikowalność i zakres ryzyk – nie każdy kontrakt można automatycznie ubezpieczyć (więcej: Ochrona prawna inwestycji na Ukrainie) |
BGK i ukraińskie instytucje finansowe analizują też możliwości finansowania projektów samorządowych z gwarancjami UE (XYZ, 05.2026) – nie jest to jeszcze uruchomiony program.
Jakimi drogami polska firma może wejść w projekty?
- Wykonawca w przetargu publicznym – bezpośredni udział w zamówieniach ogłaszanych w systemie Prozorro.
- Podwykonawca lub dostawca – współpraca z generalnym wykonawcą (ukraińskim lub międzynarodowym), często najprostsza droga na start.
- Wykonawca w projektach międzynarodowych instytucji finansowych – w zależności od zasad finansowania projektu i zawartych porozumień zamówienia mogą być prowadzone według procedur danego banku rozwoju (np. gdy projekt jest w całości finansowany przez taką instytucję lub współfinansowany przez nią w ponad 50%) albo według ukraińskiego prawa zamówień publicznych (art. 6 ustawy nr 922-VIII).
- Inwestor – własna inwestycja, nabycie ukraińskiej spółki lub partnerstwo publiczno-prywatne.
- Wspólne przedsięwzięcie z ukraińską firmą – połączenie polskiego know-how z lokalnym doświadczeniem i referencjami.
Projekty publiczne warto śledzić w systemie DREAM – państwowym systemie cyfrowym służącym przygotowaniu, rejestracji, ocenie i monitorowaniu publicznych projektów inwestycyjnych oraz programów inwestycji publicznych na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym. Jego funkcjonowanie reguluje uchwała Gabinetu Ministrów Ukrainy nr 945 z 15 lipca 2026 r. (zm. uchwałą nr 1142 z 17 września 2026 r.); system wymienia dane m.in. z Prozorro za pośrednictwem systemu Trembita (ЛІГА, 07.2026). Rejestracja projektu w DREAM nie oznacza automatycznie przyznania finansowania ani ogłoszenia przetargu.
Jak wygląda udział w przetargu w Prozorro?
Ukraińskie zamówienia publiczne reguluje ustawa nr 922-VIII „O zamówieniach publicznych” z 2015 r., a w czasie stanu wojennego – także szczególne zasady z uchwały Gabinetu Ministrów nr 1178 z 12 października 2022 r. Zagraniczni wykonawcy biorą udział w zamówieniach na zasadzie równego traktowania i nie muszą zakładać ukraińskiej spółki tylko po to, by złożyć ofertę. Polski Urząd Zamówień Publicznych przygotował bezpłatny poradnik dla polskich firm (Rzeczpospolita, 2023). Najważniejsze zasady:
- język – dokumentacja przygotowywana przez zamawiającego jest sporządzana w języku ukraińskim (zamawiający może dodatkowo opublikować tłumaczenie); ogłoszenia o zamówieniach powyżej progów – 133 000 EUR dla towarów i usług oraz 5 150 000 EUR dla robót – publikuje się również po angielsku. Język oferty i wymagania dotyczące tłumaczeń określa dokumentacja konkretnego postępowania;
- wadium – ukraińskie przepisy przewidują zabezpieczenie oferty w formie gwarancji (art. 25 ustawy). W praktyce najczęściej stosowane są gwarancje bankowe, ale dopuszczalne mogą być również gwarancje ubezpieczeniowe oraz gwarancje innych uprawnionych instytucji finansowych. Zamawiający może, ale nie musi, wymagać wadium;
- doświadczenie w „analogicznych” umowach – najczęściej sporny warunek: ustawa wymaga udokumentowanego doświadczenia, a to, co jest „analogiczne”, określa dokumentacja przetargowa – kryterium powinno być proporcjonalne i niedyskryminujące;
- aukcja elektroniczna – oferty składa się elektronicznie za pośrednictwem autoryzowanych platform połączonych z systemem Prozorro. Aukcja odbywa się, jeżeli złożono co najmniej dwie oferty; przy jednej ofercie aukcji nie ma, a zamawiający ocenia ofertę zgodnie z warunkami postępowania;
- ograniczenia w czasie stanu wojennego – nie mogą brać udziału podmioty powiązane z Federacją Rosyjską, Białorusią i Iranem w kategoriach wskazanych w pkt 2 uchwały nr 1178 (m.in. obywatele tych państw – z wyjątkiem legalnie przebywających na Ukrainie, podmioty tam zarejestrowane oraz ukraińskie spółki, w których takie osoby są beneficjentem rzeczywistym lub mają co najmniej 10% udziałów); zakazane są też zakupy określonych towarów pochodzących z tych państw.
Uwaga: 27 maja 2026 r. przyjęto nową ustawę o zamówieniach publicznych nr 4888-IX, która ma wejść w życie 24 marca 2027 r. – po tej dacie zasady opisane wyżej będą wymagały aktualizacji.
Przed złożeniem oferty warto przeanalizować dokumentację przetargową z prawnikiem – szczególnie wymagania kwalifikacyjne, projekt umowy, terminy płatności i kary umowne.
Co przygotować od strony prawnej?
- Forma obecności i zakład podatkowy – sam udział w przetargu nie wymaga utworzenia spółki na Ukrainie. W przypadku prowadzenia działalności na miejscu należy odrębnie ocenić potrzebę rejestracji oddziału lub spółki zależnej (Założenie firmy na Ukrainie) oraz ryzyko powstania zakładu podatkowego – także bez ukraińskiej spółki. Ukraiński Kodeks podatkowy przewiduje próg 6 miesięcy dla placu budowy, ale dla polskich rezydentów podatkowych ma zastosowanie art. 5 polsko-ukraińskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania: plac budowy lub projekt budowlany albo montażowy stanowi zakład, jeżeli trwa dłużej niż 12 miesięcy. Inne przesłanki zakładu (np. biuro, zależny przedstawiciel) ocenia się odrębnie.
- Weryfikacja zamawiającego i partnerów – rejestry, sprawy sądowe, sankcje, beneficjenci rzeczywiści (Weryfikacja partnera biznesowego).
- Kontrakt – należy precyzyjnie określić prawo właściwe, sposób rozstrzygania sporów, odpowiedzialność stron, kary umowne, zasady naliczania odsetek i kar, siłę wyższą, obowiązki informacyjne, walutę oraz terminy płatności (zgodne z przepisami NBU). Po utracie mocy przez ukraiński Kodeks gospodarczy podstawowe znaczenie mają w tym zakresie przepisy Kodeksu cywilnego Ukrainy oraz odpowiednie przepisy szczególne (Umowy, arbitraż, Siła wyższa).
- Zespół – przy zatrudnianiu cudzoziemców należy sprawdzić obowiązek uzyskania zezwoleń na pracę. Rezerwacja pracowników na potrzeby mobilizacyjne jest możliwa wyłącznie na zasadach ukraińskich przepisów (uchwała Gabinetu Ministrów nr 76 z 27 stycznia 2023 r.) i nie przysługuje automatycznie każdemu przedsiębiorstwu (Zatrudnienie pracowników).
- Ubezpieczenie – warto sprawdzić dostępne instrumenty KUKE, MIGA, DFC oraz ukraińskiej Agencji Kredytów Eksportowych. Zakres ochrony, kwalifikowalność inwestora, rodzaj ryzyka i warunki zależą od konkretnego programu oraz projektu.
- Dokumenty techniczne i budowlane – wykonanie robót budowlanych na obiektach klasy CC1 wymaga zgłoszenia, a na obiektach klas CC2 i CC3 – pozwolenia na wykonywanie robót budowlanych (art. 34 i 37 ustawy nr 3038-VI). Odrębnie należy sprawdzić prawo zagranicznego przedsiębiorcy do prowadzenia działalności budowlanej na Ukrainie: w okresie stanu wojennego zagraniczne przedsiębiorstwa działające wyłącznie przez stałe przedstawicielstwa mogą uzyskać takie uprawnienie na podstawie deklaracji (uchwała Gabinetu Ministrów nr 314 z 18 marca 2022 r.) – nie zastępuje to pozwolenia na roboty na konkretnym obiekcie.
Na co uważać?
Największe ryzyka w projektach odbudowy to: opóźnienia płatności i zmiany finansowania, dokumentacja po ukraińsku, wymogi kwalifikacyjne trudne do spełnienia dla nowych uczestników rynku, szkody wojenne na placu budowy oraz ryzyka korupcyjne i sankcyjne u partnerów. Większość z nich można ograniczyć na etapie przygotowania oferty i negocjacji kontraktu.
Eksperci AGENSTI LEGAL&TAX pomagają polskim firmom wejść w projekty na Ukrainie: analizują dokumentację przetargową, weryfikują zamawiających i partnerów, przygotowują kontrakty i zakładają spółki – opisz swoją sytuację.
AGENSTI LEGAL&TAX jest firmą specjalizująca się w obsługiwaniu biznesu na Ukrainie. Eksperci AGENSTI LEGAL&TAX pomagają w trakcie eksportu, importu, kooperacji, działalności biura R&D oraz inwestycji na Ukrainie. AGENSTI LEGAL&TAX oferują obsługę prawną, doradztwo podatkowe, usługi adwokata oraz obsługę księgowości.
Najczęściej zadawane pytania
Czy polska firma może startować w przetargach na Ukrainie?
Tak. Zagraniczni wykonawcy biorą udział w zamówieniach publicznych w systemie Prozorro na zasadzie równego traktowania, bez obowiązku zakładania ukraińskiej spółki. Dokumentacja zamawiającego jest po ukraińsku (ogłoszenia powyżej progów – także po angielsku), a w czasie stanu wojennego obowiązują szczególne zasady uchwały nr 1178, w tym ograniczenia dla podmiotów powiązanych z Rosją, Białorusią i Iranem.
Ile umów podpisano na URC 2026 w Gdańsku?
Ogłoszono ponad 160 umów o wartości przekraczającej 10 mld EUR – głównie kredyty, gwarancje, inwestycje i granty. Według polskiego Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej łącznie podpisano około 200 umów, porozumień i deklaracji, w tym blisko 180 kontraktów o wartości około 10 mld EUR.
Jakie wsparcie finansowe mogą dostać polskie firmy?
M.in. preferencyjną pożyczkę BGK na udział w odbudowie Ukrainy (budżet 250 mln zł, do 10 mln zł, standardowo 2%, do 10 lat), kredyty BGK z gwarancją UE dla projektów realizowanych na Ukrainie, w tym przez oddziały polskich firm i spółki celowe (5–50 mln EUR, do 15 lat), oraz ubezpieczenia KUKE. Dostępność środków i warunki trzeba potwierdzić u partnerów BGK.
Jakie zabezpieczenie oferty wymaga ukraiński zamawiający?
Ukraińskie przepisy przewidują zabezpieczenie oferty w formie gwarancji. Najczęściej są to gwarancje bankowe, ale dopuszczalne mogą być też gwarancje ubezpieczeniowe i innych uprawnionych instytucji finansowych. Zamawiający może, ale nie musi, wymagać wadium.
Czy trzeba założyć spółkę na Ukrainie, żeby wziąć udział w odbudowie?
Sam udział w przetargu nie wymaga spółki na Ukrainie. Przy działalności na miejscu trzeba odrębnie ocenić potrzebę oddziału lub spółki zależnej oraz ryzyko zakładu podatkowego – dla polskich firm plac budowy stanowi zakład, jeśli trwa dłużej niż 12 miesięcy (art. 5 umowy PL–UA).
Co to jest DREAM?
Państwowy system cyfrowy do przygotowania, rejestracji, oceny i monitorowania publicznych projektów inwestycyjnych (uchwała Gabinetu Ministrów nr 945 z 15 lipca 2026 r.). Wymienia dane m.in. z Prozorro. Rejestracja projektu w DREAM nie oznacza automatycznie finansowania ani przetargu.