Wyjście z inwestycji na Ukrainie: sprzedaż, likwidacja i wypłata kapitału

Większość polskich firm kontynuuje działalność na Ukrainie, jednak część inwestorów weryfikuje obecnie swoją obecność biznesową i rozważa sprzedaż, przekazanie lub zamknięcie inwestycji – czy to z powodów rynkowych, strategicznych, czy osobistych. Niezależnie od przyczyny, wyjście z inwestycji na Ukrainie to proces, który warto zaplanować: od wyboru właściwego scenariusza zależy zarówno czas, jak i koszt całej operacji.

Ukraińskie prawo przewiduje kilka odrębnych ścieżek wyjścia, które nie są z sobą zamienne: sprzedaż udziałów lub całej spółki, wyjście wspólnika ze spółki (co nie jest tym samym co sprzedaż), dobrowolną likwidację, a w razie niewypłacalności – postępowanie upadłościowe. Osobnym tematem jest sprzedaż majątku spółki (nieruchomości, aktywów) oraz sama wypłata środków z Ukrainy do Polski po zakończeniu inwestycji.

Jak sprzedać udziały (korporacyjne prawa) w spółce na Ukrainie?

Sprzedaż udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (ukr. TOW) co do zasady nie wymaga notarialnej formy samej umowy sprzedaży – wystarczy zwykła forma pisemna, chyba że statut spółki stanowi inaczej, zgodnie z ustawą Ukrainy „O towarzystwach z ograniczoną i dodatkową odpowiedzialnością” (zakon.rada.gov.ua, Ustawa nr 2275-VIII). Odrębnym dokumentem jest jednak akt przekazania udziału, którego podpisy – zgodnie z praktyką rejestracyjną – podlegają notarialnemu poświadczeniu; to właśnie ten akt jest podstawą wpisu zmiany wspólnika do Jednolitego Rejestru Państwowego (EDR).

Jeżeli udział sprzedawany jest osobie spoza grona dotychczasowych wspólników, pozostali wspólnicy mają – o ile statut nie wyłącza tego prawa – prawo pierwokupu na tych samych warunkach co kupujący zewnętrzny, zgodnie z ww. ustawą o spółkach z o.o. i o.d.o. W praktyce oznacza to konieczność uzyskania ich pisemnej rezygnacji z tego prawa; na odpowiedź mają 30 dni.

Jeśli strona kupująca lub sprzedająca przebywa za granicą, czynności może dokonać pełnomocnik na podstawie notarialnie poświadczonego pełnomocnictwa, które – w zależności od kraju wystawienia – może wymagać apostille lub legalizacji konsularnej.

Podatkowo, jeśli cena sprzedaży przewyższa wartość nominalną udziału, sprzedający rozlicza podatek od zysku inwestycyjnego (różnicy między ceną a wartością nominalną).

Czym różni się wyjście wspólnika ze spółki od przekazania spółki?

Wyjście wspólnika ze spółki to inna procedura niż sprzedaż udziału – wspólnik otrzymuje wówczas wartość swojego udziału od samej spółki, a nie od kupującego, zgodnie z ustawą o spółkach z o.o. i o.d.o. (zakon.rada.gov.ua, Ustawa nr 2275-VIII). Zasady zależą od wielkości udziału:

  • udział poniżej 50% – wspólnik może wystąpić ze spółki w dowolnym momencie, bez zgody pozostałych wspólników;
  • udział 50% i więcej – wymagana jest notarialnie poświadczona zgoda każdego z pozostałych wspólników, a jeśli spółka działa na podstawie statutu modelowego, zgody nie da się ominąć.

Za datę wyjścia uznaje się dzień wpisu zmiany do EDR, a nie datę złożenia oświadczenia – ma to znaczenie przy rozliczeniu dywidendy za dany okres. Spółka ma 30 dni na przedstawienie wyliczenia wartości udziału i do roku na jej wypłatę (statut może skrócić ten termin).

Przekazanie spółki innemu właścicielowi łączy więc w praktyce jeden z dwóch mechanizmów – sprzedaż udziału nowemu wspólnikowi albo wyjście dotychczasowego wspólnika połączone z wejściem nowego – w zależności od tego, czy nabywca płaci bezpośrednio zbywcy, czy spółka wypłaca ustępującemu wspólnikowi wartość jego udziału.

Jak przeprowadzić dobrowolną likwidację spółki na Ukrainie?

Jeśli spółka nie ma zaległości przewyższających majątek, zakończenie działalności następuje przez dobrowolną likwidację na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego Ukrainy (zakon.rada.gov.ua, art. 110–112). W skrócie proces obejmuje: uchwałę wspólników o likwidacji, powołanie komisji likwidacyjnej, zgłoszenie decyzji rejestratorowi, rozliczenia z wierzycielami i organami podatkowymi, przygotowanie bilansu likwidacyjnego i w końcu wykreślenie spółki z EDR.

Każdy z tych etapów ma własne wymogi formalne i terminy (np. próg głosów potrzebny do uchwały, termin zgłoszenia do rejestratora, zakres kontroli podatkowej), które zależą od konkretnej sytuacji spółki i jej statutu – warto je zweryfikować indywidualnie przed rozpoczęciem procedury. Łączny czas trwania likwidacji zależy przede wszystkim od długości terminu zgłaszania roszczeń wierzycieli oraz czasu kontroli podatkowej – w praktyce zajmuje to zwykle kilka miesięcy, rzadziej krócej.

Co zrobić, gdy dobrowolna likwidacja nie wystarcza i grozi upadłość spółki na Ukrainie?

Jeśli zobowiązania spółki przewyższają jej majątek, dobrowolna likwidacja nie jest prawnie możliwa – konieczne jest postępowanie upadłościowe na podstawie Kodeksu Ukrainy z procedur upadłościowych (zakon.rada.gov.ua). Wniosek o otwarcie postępowania może złożyć nie tylko wierzyciel, ale i sam dłużnik (spółka, za decyzją jej organów); do sądu gospodarczego właściwego dla siedziby spółki. W toku postępowania sąd może zastosować wobec dłużnika – osoby prawnej procedurę zarządu majątkiem, sanację albo likwidację upadłego. Szerzej o samym postępowaniu upadłościowym – w tym o tym, jak wygląda ono z perspektywy wierzyciela – piszemy w osobnym artykule o postępowaniu upadłościowym na Ukrainie.

Jak sprzedać nieruchomości i inne aktywa na Ukrainie?

Wyjście z inwestycji nie musi oznaczać sprzedaży całej spółki – alternatywą jest sprzedaż poszczególnych aktywów: nieruchomości, maszyn, zapasów czy wierzytelności, przy zachowaniu samej spółki (lub przed jej likwidacją). Sprzedaż nieruchomości wymaga aktu notarialnego i wpisu w rejestrze praw do nieruchomości. Przy gruntach rolnych trzeba pamiętać o odrębnych, bardziej restrykcyjnych zasadach obrotu ziemią rolną, które mogą ograniczać krąg nabywców – warto to zweryfikować przed transakcją, najlepiej razem z due diligence samej nieruchomości.

Jak wypłacić środki z Ukrainy do Polski?

Ostatnim etapem wyjścia z inwestycji – niezależnie od wybranego scenariusza – jest przekazanie uzyskanych środków (ceny sprzedaży, wartości udziału, dywidendy czy majątku polikwidacyjnego) do Polski. Składają się na to dwie odrębne kwestie: podatek u źródła pobierany na Ukrainie oraz ukraińskie przepisy walutowe, które regulują sam transfer środków za granicę.

Podatek u źródła. Zgodnie z polsko-ukraińską umową o unikaniu podwójnego opodatkowania z 12 stycznia 1993 r. (ISAP) Ukraina może pobrać od dywidendy wypłacanej polskiemu odbiorcy podatek u źródła do 15% kwoty brutto – stawka może być niższa, zależnie od wielkości udziału polskiego odbiorcy w spółce wypłacającej oraz postanowień umowy. Konkretną stawkę dla danej sytuacji warto zweryfikować indywidualnie przed planowaną wypłatą.

Ograniczenia walutowe NBU. Faktyczny transfer środków za granicę podlega też ukraińskim przepisom walutowym Narodowego Banku Ukrainy, które od 2023 r. są stopniowo łagodzone, w tym w zakresie repatriacji dywidendy dla inwestorów zagranicznych – w ramach ustalonych limitów i warunków. Zakres aktualnych limitów zmienia się wraz z kolejnymi złagodzeniami NBU, dlatego przed planowaną wypłatą warto zweryfikować aktualny stan przepisów u doradcy.

Jak AGENSTI pomaga przy wyjściu z inwestycji?

Każdy z powyższych scenariuszy – sprzedaż, wyjście wspólnika, likwidacja, upadłość, sprzedaż aktywów czy sama wypłata środków – ma inne wymogi formalne, terminy i skutki podatkowe po obu stronach granicy. AGENSTI LEGAL&TAX pomaga dobrać właściwy scenariusz do sytuacji konkretnego inwestora, przygotowuje niezbędne dokumenty i koordynuje proces po stronie ukraińskiej i polskiej. Więcej o zakresie tej usługi – na stronie „Wyjście z inwestycji na Ukrainie”, a pytania można zadać przez formularz kontaktowy.

Eksperci AGENSTI LEGAL&TAX chętnie udzielą odpowiedzi na pytania, które powstały po zapoznaniu się z artykułem.

AGENSTI LEGAL&TAX jest firmą specjalizująca się w obsługiwaniu biznesu na Ukrainie. Eksperci AGENSTI LEGAL&TAX pomagają w trakcie eksportu, importu, kooperacji, działalności biura R&D, inwestycji oraz wyjścia z inwestycji na Ukrainie. AGENSTI LEGAL&TAX oferują obsługę prawną, doradztwo podatkowe, usługi adwokata oraz obsługę księgowości.

Najczęściej zadawane pytania

Czy sprzedaż udziałów w ukraińskiej spółce wymaga notariusza?

Sama umowa sprzedaży udziałów może mieć zwykłą formę pisemną, jeśli statut nie wymaga inaczej. Akt przekazania udziału, niezbędny do rejestracji zmiany w EDR, podlega jednak notarialnemu poświadczeniu podpisów.

Czy pozostali wspólnicy mają pierwszeństwo przy odkupie udziału?

Tak, jeśli udział sprzedawany jest osobie trzeciej, a statut nie stanowi inaczej – mają prawo pierwokupu na tych samych warunkach. Trzeba najpierw uzyskać ich pisemną rezygnację z tego prawa; mają na odpowiedź 30 dni.

Czym różni się wyjście wspólnika ze spółki od sprzedaży udziału?

Przy wyjściu wspólnik otrzymuje od spółki wartość swojego udziału, a nie od kupującego. Przy udziale poniżej 50% może wyjść w każdej chwili bez zgody innych; przy udziale 50% i więcej potrzebna jest notarialnie poświadczona zgoda każdego z pozostałych wspólników.

Ile trwa dobrowolna likwidacja spółki na Ukrainie?

Zależy głównie od terminu zgłaszania roszczeń przez wierzycieli (ustala go sama uchwała o likwidacji), kontroli podatkowej oraz czasu przygotowania bilansu likwidacyjnego. Samo zgłoszenie decyzji o likwidacji do rejestratora musi nastąpić w ciągu 3 dni roboczych od uchwały.

Co jeśli spółka ma długi, których nie pokryje majątek – czy można ją po prostu zlikwidować?

Nie. Jeśli zobowiązania przewyższają majątek, dobrowolna likwidacja nie jest możliwa i konieczne jest postępowanie upadłościowe na podstawie Kodeksu o procedurach upadłościowych.

Jaki podatek obciąża dywidendę wypłacaną z Ukrainy do Polski?

Zgodnie z polsko-ukraińską umową o unikaniu podwójnego opodatkowania podatek u źródła na Ukrainie wynosi 5% kwoty brutto dywidendy, jeśli polski odbiorca ma co najmniej 25% udziału w spółce wypłacającej, a w pozostałych przypadkach 15%.

Aby otrzymywać w pierwszej kolejności powiadomienia o nowych artykułach i zmianach spowodowanych zmianami przepisów, subskrybuj wysyłkę e-mail.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie. Korzystanie z artykułu jest dozwolone pod warunkiem rozpowszechnienia w Internecie części artykułu (nie więcej niż 25 procent) z linkiem dofollow do strony artykułu.

Copyright © 2026 Agencja wsparcia handlu i inwestycji Sp. z o.o.